İlkler etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
İlkler etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Klasik Türk Edebiyatı / Divan Edebiyatı mukayeseli ilk tezi yaptıran Necmeddin Halil Onan ( Hasibe Mazıoğlu: Fuzuli-Hafız, İki Şair Arasında Bir Karşılaştırma)



Prof. Dr. Necmeddin Halil Onan (1902-17 Ağustos 1968)

Ali Nihad Tarlan’ın, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi öğretim üyesi olarak sahanın temellerini atması, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde de akis bulmuş ve burada Prof. Necmeddin Halil Onan İzahlı Divan Şiiri Antolojisi (İstanbul, 1940) ve Fuzuli, Leylâ ile Mecnun (İstanbul, 1956) adlı yayımları ile sâhanın gelişmesine katkıda bulunmuştur. N. H. Onan, ayrıca, Hasibe Mazıoğlu’na, Fuzuli-Hafız, İki Şair Arasında Bir Karşılaştırma (kitap olarak yayımlanması: 1956) başlıklı bir doktora tezi yaptırarak Klasik Türk Edebiyatında mukayeseli araştırma yönteminin de kurucularından olmuştur.
Nâmık AÇIKGÖZ,  Klasik Türk Edebiyatı Çalışmaları: Metotlar ve Ekoller, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 5, Sayı 9, 2007, 19-46. 

Klasik Türk Edebiyatı / Divan Edebiyatı sahasında ilk doktora yapan kişi Ali Nihad Tarlan, İlk Doktora Leyla ile Mecnun Mesnevisi (1944)



Prof. Dr. Ali Nihad Tarlan (1898-30 Eylül 1978)

Klasik Türk Edebiyatı sâhasında ilk doktora yapan bilim adamıdır ve metni esas alan edebiyat incelemelerinin de öncüsü olmuştur.
Klasik Türk Edebiyatının ilk temel meselesi edisyon-kritik metoduyla oluşturulacak sağlam metin teşkili ve bu metinlerin sistematik analiziydi. Tarlan, Hayâlî Beğ Divanı (İstanbul, 1945), Necati Beğ Divanı (İstanbul, 1963), Ahmed Paşa Divanı (İstanbul, 1966) ve Zâtî Divanı (3 cilt, İstanbul, 1968-1970) adlı yayınları ile metin tamiri ve teşkili konusunda ilk örnekleri vermiştir. Tarlan’ın, bu tür yayınlarından başka, metinleri anlama amacına matuf olmak üzere, Edebî Sanatlara Dâir (İstanbul, 1934, 1964), Divan Edebiyatında Muamma (İstanbul, 1936) ve bazı makalelerinin de yer aldığı Edebiyat Meseleleri (İstanbul, 1981) adlı çalışmaları yayımlanmıştır. Bunların yanı sıra Tarlan, muhtelif antolojilerle, Klasik Türk Edebiyatı türlerine de dikkat çekmiştir. Tarlan’ın Klasik Türk Edebiyatındaki bir diğer önemi de, klasik şerh anlayışının eksikliklerini gidererek geliştirdiği sistematik şerh metodudur. Bu bakış açısını Metinler Şerhine Dâir (İstanbul, 1937) adlı eserinde sergileyen Tarlan Şeyhî Divanını Tedkik (İstanbul, 1943-1936) adlı çalışmasıyla, İranlı şâir Hafız’ın bazı beyitleriyle Şeyhî’nin bazı beyitlerini karşılaştırıp şerh ederek, şerh ve mukayese geleneğinin ilk örneğini vermiş; ayrıca, Fuzûlî Divanının Şerhi (3 cilt, Ankara, 1986) adlı çalışmasıyla da, bu metodun bir esere uygulanmasını gerçekleştirmiştir. Mehmed Çavuşoğlu (15 Ocak 1936-15 Temmuz 1987)’na yaptırdığı doktora tezi olan Necati Bey Divanı’nın Tahlili (İstanbul, 1971) adlı çalışma ile, şerh metodunun yanı sıra, tahlil metodunun da sistematiğini kurmuştur.
Nâmık AÇIKGÖZ,  Klasik Türk Edebiyatı Çalışmaları: Metotlar ve Ekoller, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 5, Sayı 9, 2007, 19-46. 

Klasik Türk Edebiyatı ve Türk Edebiyatı Tarihi'ni modern metotlarla ilk inceleyen isim: Mehmet Fuat Köprülü




 Prof. Dr. Mehmet Fuat Köprülü (1890-28 Haziran 1966)

Osmanlı dönemi Klasik Türk Edebiyat çalışmaları daha çok divan tertibi, mesnevi ve tezkire telifi ve şerh etme merkezli gelişmiştir. Metinlerin sistematik analizinden ziyade, bütüncül bir kavrayışla tasnif ve tahlile gerek duyulmadan ele alınmış olması, bu eserlere başvurmayı ve kullanmayı zorlaştırmıştır.
XIX. yüzyılda başlayan sistematize etme geleneği, XX. yüzyılda gelişerek ve genişleyerek devam etmiştir.
Genel olarak Türk edebiyat tarihini, modern metotlarla ele alan ilk şahsiyettir. Önceleri, Yeni Mecmua, Millî Tetebbular, Türkiyat Mecmuası ve Türk Yurdu gibi dergilerde yayımladığı yazılarla, edebiyat tarihi usulünü ve bunun uygulamalarını gösteren Köprülü, “Edebiyat Tarihinde Usul adlı makalesi ile Fransız ve İngiliz edebiyat tarihçiliğini Türk edebiyatına uyarlama gayreti gütmüştür. Makale veya kitap şeklinde yaptığı çalışmaların biraraya getirilmesinden oluşan Edebiyat Araştırmaları [1966, 1986] adlı kitabında, bir organik bütünlük olmamakla beraber, “Edebiyat Tarihinde Usul” başlıklı makalesinden başlayarak, “Türk Edebiyatı’nın Menşe’i”, “Ozan”, “Bahşı”, “V.-XVI. Asırlarda Türk Şâirleri”, “Sazşâirleri: Dün ve Bugün”, “Türk Edebiyatında Âşık Tarzının Menşe’ ve Tekâmülü”, “Türk Edebiyatı’nın Ermeni Edebiyatı Üzerine Te’sirleri”, “Millî Edebiyat Cereyanının İlk Mübeşşirleri”, “Aruz”, “Türklerde Halk Hikâyeciliğine Âit Maddeler: Meddahlar” başlıklı yazılarında Türk edebiyatı çalışmalarına sistematik katkı yapan değerli tespitlerde bulunmuştur. Köprülü, dönemler, terimler, eserler, şahsiyetler ve metinlerin filolojisi ile ilgili tespitlerini Türk Edebiyatı Tarihi (1920, 1921, 1926, 1980) adlı eserinde biraraya getirmiştir. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (1918, 1976, 2003) adlı eserinde de, edebî şahsiyetin oluşumunu ve kültür içindeki yerini ve tesirlerini tespit etmek amacıyla Hoca Ahmed Yesevî ve Yunus Emre’yi incelemiştir. Köprülü, “eserden müessire anlayışı”nın Türkiye’deki kurucusu olmakla beraber, edebiyat tarihçiliğinde ve incelemelerinde, metnin kültür tarihindeki yerini belirleme yoluna, edebiyat dışı unsurlara da müracaat ederek gider. Doğrudan yapılan metin incelemeleri yerine, eser, dönem veya edebî şahsiyetlere, genel değerlendirmeler çerçevesinde bakan Köprülü, çalışmalarında sentetize sonuçlara ulaşır. Onun için metin, toplumun sosyal, siyasî ve ekonomik durumunu anlamak için ancak bir vasıtadır.

Nâmık AÇIKGÖZ,  Klasik Türk Edebiyatı Çalışmaları: Metotlar ve Ekoller, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 5, Sayı 9, 2007, 19-46.

Âşık Ruhsatî Koşmasında İsim ve Sıfat Tamlamaları Tahlili

Sıfat Tamlaması deli gönül Tamlayan: deli (Niteleme Sıfatı) Tamlanan: gönül (İsim) ...