Refik Halit Karay etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Refik Halit Karay etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Refik Halit Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma İmrenmeye Yutkunmaya Dair 7 (Osmanlıca Okuma Metinleri)


aşinamız, kadîm dostumuz, aziz ve sevgili nimetimiz yok mu, 
ondan... Üzeri altın gibi kızarmış, içi pamuk gibi beyaz 
ve yumuşak, fırından çıkalı henüz yarım saat geçmiş, daha 
ılık; onu alsam, ellerimle ortasından açsam ve başımı içine sokup 
koklasam, koklasam, kadife vücuduna yüzümü gözümü 
sürsem diyorum. Rayihası beni mest etsin, harareti damarlarımı 
yaksın. Manzarası aklımı alsın. Sevincimden ağlıyayım, 
bayılayım, kendimden geçeyim.

Refik Halit Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma İmrenmeye Yutkunmaya Dair 6 (Osmanlıca Okuma Metinleri)


bakarak ancak altmış kere yutkunuyorsak o zaman yüz yirmiyi 
ferah ferah geçeceğiz. Bugün, matbaaya gelirken bir sütçü 
dükkânının camekânına baktım: Kaymağa hiç bu derece ehemmiyetle, en 
hurde,  en nazara gizli yerlerine bir mikrop mütehassısı dikkatiyle, 
bir saatçi gözüyle bakabileceğimi zannetmezdim. Biraz sarışın 
satıhlarının altında, iç taraflarından ne sıcak, ne yumşak, 
ne eriyici bir beyazlıkları var; süslü tabakları içinde 
biribirlerine sokulup dayanarak sırtsırta ne munis, ne sakin 
yatıyorlar. Sevgilimin yatak manzarası beni bundan fazla müteheyyiç 
edemez. Ara sıra, tatmıyor değilim, 
lâkin ne yesem, ne- kadar yesem, neleri yesem içimde bir eziklik 
var ki geçmiyor, bitmiyor...
Moda mağazalarının camekânlarına konan sarışın saçlı, 
üryan gerdanlı, pembe yüzlü dekolte mankenler önünde toplaşıp 
hayran hayran bakışan ben dört kişi görmüyorum. Lâkin Galata 
kasaplarının çengellere asılmış buz gibi danaları karşısında da 
dün bir zümre toplandık, bakıştık, konuştuk, ah ettik 
ve karnı aç, eli boş döndük. Yalnız gözümüz bakmağa doymuştu.
Fakat camekânlarda seyrine doyamadığımız ne o tatlılar, 
keşküller... Ne o kuzu fırınları, piliç kızartmaları hiç
birini midemin mahbubesi sayamam, hepsi başkalarının olsun, 
aramam, sormam, bakmam bile... Bana yalnız bir şey, bir ucuz 
ve iptidaî gıda, bir ekmek versinler, ama nasıl ekmek? Şu eski



Refik Halit Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma İmrenmeye Yutkunmaya Dair 5 (Osmanlıca Okuma Metinleri)


vücudum da bir başına hükümran... Mecazi ve gayr-i mecazi manasıyla
yemediği herze kalmadı.
Demin bendeki bu hali hastalık veya aşka benzetmiştim.
Marazi olduğuna hiç şüphem yok, lakin aşkdeğil asla; 
ben yalnız bir çeşit yimeği, bir nevi tatlıyı sevmiyorum ve onun
hasretini çekmiyorum ki... Bir değil, beş değil, iyi ve fenasını da
pek aramıyorum. Demek ki ben aşık değil, o amiyane tabirle
-maazah- "zendost"um; yeme ve içme zendostu... Sokakda
camekanlara, vapur trende herkesin elindeki paket ve çantalara
öyle harisane göz atıyorum ki biraz daha geçerse gözden
söz atmağa da başlayacağımdan korkuyorum. dirler ki ba'z
çapkınlar harici şekilden tecrid ile hayallerinde vücudları üryan 
görmek ahlaksızlığıyla melufmuşlar. Bu bende de başladı: Paketlerin 
nevi ve şekline göre içindekilere hükmediyorum: Hayalen 
sicimleri çözüyor, kâğıtları itina ile açıyor, muhteviyatını 
gözümün önüne seriyorum, seyre dalıyorum. Ahlâkımdaki bu tereddiyi, 
bilseniz, ne hicap ve yeisle ifşa ediyorum...
Bir yemeği «yapayım veya yapmıyayım» lâkırdısını dinle­mek az zevk mi? 
Evvelleri helva sohbetleri olurmuş, şimdi de öyle, biz, 
haftada bir bunu yapıyoruz. Yalnız bir fark var: O zamanlar helvayı 
yerler ve konuşurlarmış, biz şimdileri yalnız konuşuyoruz.
Bahar gelecek, yakında kiraz, çilek çıkacak diye yüreğim 
üzülüyor. Manav dükkânları önünde portakal ve kuru incire

Refik Halit Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma İmrenmeye Yutkunmaya Dair 4 (Osmanlıca Okuma Metinleri)


burkulduğunu duydum; hala bu kıskançlığın te'siri altındayım.
Bu bende artık bir hastalık halini aldı. Lakin galiba
yüzde doksan dokuzumuz bu illetle ? ; öldürmüyor amma
çok çekdiriyor. Aklım hep yemeğe dair düşüncelerle dolu, 
dilimde hep bol yemek lafı; her yerde, her zaman yiyeceğe,
içeceğe dair konuşsak diyorum. Çocukluğumuzda aşık 
olurduk, sevgilimizin lakırdısını etmek ihtiyacıyla kıvranır,
yanar, tutuşurduk... Tıpkı öyle, başka her bahse lakaydım.
Rejinin temdidi, tramvay kazası, Türkcülük ve Acem 
bozuntuluğu... Hiç birini anlamıyorum, kavramıyorum. Vapur,
tren sohbetlerinin birini dinliyorum. Lakin şöyle uzakdan
biri: " Efendim, iki yumurtayı iyice çalkalayıp...."
Mukaddimesiyle bir yemek tarifine başladı mı, heman kulaklarılı dikip
pür-dikkat kesiliyorum. Bu zaman ister sağ tarafda Zeki Bey kemanını
inletsin, solumda hani şu dünyanın kırıldığı Habide Kantatiris?
şarkıları söylesin, ben ötekine, kaygana veya lalalığa? tarifine 
can atıyorum. Sanat ve zevk namına ne ayıp! Yarı boş midem
dizginsiz bir at gibi bana ram olmuyor ki; tabakat-ı hayalden
anlamıyor, en adi ve madi taraflara sürükleyip götürüyor
şimdilik damağımda mideme tabi, teşkilat-ı dahiliyemde anarşi
hükümran; karnım bir Bolşeviki, bir kızıl hassa neferi gibi
aklımı, iz'anımı, 'irfanımı susdurdu, ürküttü,

















Refik Halit Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma İmrenmeye Yutkunmaya Dair 3 (Osmanlıca Okuma Metinleri)


yakalıyor. A miskin tereyağının okkası kırka, kaymağınki yigirmiye/yirmiye
iken neden yüzdür hem yimezdik; iki kuruşdan okkası satılırken
neden, yerine süt içmezdik?" gibi mukkaddime ile icabına 
bakıyorum.
Bakkal ve bila-cins ve nev'i me'külat dükkanlarının hayatımda
bu derece ehemmiyet kesb ideceğini aklımdan geçirmezdim. Bunlardan
başka her şeye, mehasin ve ezvak namına her dürlüsüne lakaydım. 
Kürklerine bürünüp bayıltıcı bir rayiha içinde sürmeli
gözlerinden etrafa şuleler saçıp giden kısa etekli dalgalı
yürüyüşlü, ey fettan kadın! Artık ne hüsnün, ne de süsün
beni müteessir ediyor. Billur sürahilere kanub camekanın kadife
döşeli tahtına daha küçük şişelerden bir çok nedimeler, cariyeler
arasında bir Hind Sultanı gibi azamet ve vakar ile oturtulan
zeytun yağı numuneleriyle gözüm daha meşgul. Senin o damarlarda
arzular yakan rayihan bana dokunmaz, beni mest etmez;
Lakin geçen gün yanımda bir münasebetsizin açdığı paketden ne enfes 
bir koku yayıldı, az daha düşüp bayılacaktım; Kayseri 
basdırmasının bu kada mükemmelini de nereden bulmuş.. hayır benim
yar ile, nigar ile alakam kalmadı. Zevk alemlerinde fitneler
koparıcı, şurişler çıkarıcı, canlar yakıcı bir afeti koluna
takıp giden gence karşı kıskançlık hatırımdan geçmiyor;
lakin parmağına kocaman bir levrek balığını takıp halkın tahsinleri,
tebrikleri arasında kabare kabare geçen bir Frenge karşı yüreğimin















Refik Halit Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma İmrenmeye Yutkunmaya Dair 2 (Osmanlıca Okuma Metinleri)


mani o(l)uyor, nefsimiz ise zorluyor, böyle bir mücadele içinde
sokak sokak dolaşmak ve her yeni dükkanın manzarasıyla yeni bir
kavgaya zemin açmak hiç de hoş değil, sanki midem bir aç
gözlü mahalle çocuğu, elinden tutmuş gezdiriyorum,  o her camın
önünde bir defa irkilip "İsterim!" diye haykırıyor, ben
çekip götürmeğe uğraşıyorum, kendi kendimi: "Daha iyisini
alırım, tü, bu kaka!" gibi yalanlar yahud da "Hay arsız
oğlan, şimdi bacaklarından tutduğum gibi ayarırım, beni rezil
itdin!" kabilinden tehdid ve i'tablarla arzularından vaz gecirmeğe
çalışıyorum.
İçimde üç kişi saklı. Biri aç gözlü "ye!" diyor;
biri hesabî "ya kese?" ihtarıyla elimi tutuyor; biri de
ahlakıyyundan "Ne yiyeceksin, ne bakacaksın; yürü ve nefsini 
yen!" va'zında bulunuyor. Asıl bu üçüncüyü hiç çekemiyorum.
işte böyle ahlakları birbirine uymayan üç mektebli gibi derunumda
kavgadan üşenmeyen üç zıd fikri taşımakdan harab oldum.
Bereket bu yutkunmama karışan yok. Muharebe bize kuvvetli bir yutkunmanın
yarım yeme yerine dönebileceğini? öğretdi. Beslemiyorsa da, 
çocukların lastik meme başları gibi, avutuyor ya?
Bilmem siz de benim gibi eski aklınızı ithamla mı meşgulsünüz?
Her sabah kahvealtı olarak önüme şekeri devede kulak
filde göz öyle bir acaib matbuhla dört zeytun danesi 
çıkardıkları zaman nefsimi karşıma çekiyor, manen kulaklarından








Refik Halit Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma İmrenmeye Yutkunmaya Dair 1 (Osmanlıca Okuma Metinleri)


İmrenmeğe, Yutkunmağa Dair



Evvelleri İstanbulun bozuk kaldırımlı kirli sokaklarında 
tok bir mide ile seke seke yürürdük; şimdi de aç bir 
karınla yutkuna yutkuna... Bir sene var ki bakkal camekânlarına 
istihkar ile bakacak derecede tok olduğuma tesadüf edemedim. 
Midemin içinde soluksuz ve fasılasız birteviye?biteviye yemek iştihanı
sancı gibi bekliyor; mekûlât nev’inden en adi nesneler 
karşısında bile arzular, ihtiraslar duyuyorum. Hani bir acayip 
kuru meyva vardır, ne pek kurudur, ne de sulu; üzeri 
sarı muşamba kaplı, içi pamuklu bir nevi eczahane malına, 
ilâca, fitil veya pansıman edevatına benzer, adına iğde derler; 
geçen gün o bile gözlerimi almasın mı? Midemin bu kepazeliği 
karşısında mahçup ve meyusum.
Şekerci dükkânlarının iri lüleli kaymakları başımı döndürüyor. 
Cama yüzümü dayayıp uzun uzun, yutkuna yutkuna, gelen 
geçenden bî-perva (pervasız) seyretsem, bol bol yemesine ağzım varmıyor,
bari seyrine kansam diyorum. Lâkin manasız bir hicap insanı 
bırakmıyor ki... Yemesine paramız yetmiyor, bakmasına izzeti nefsimiz



Refik Halid Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma'dan: Efendiler Nereye? 5 (Osmanlıca Okuma Metinleri)



31
kaşaneler yaptılar.. Açlıktan ölenlerin lokmasını ağzından çalarak haspalara ziyafet çektirdiler; susuzluktan bunalanların destisini aşırıp havuzlarını doldurdular, içinde kayık yüzdürdüler…. Han, hamam yıktılar, dar ağaçları kurdular; hanümanlar söndürüp memleketler yaktılar; bağ aldılar, yağ sattılar, yün çaldılar, pamuk attılar… Ne çocuk dediler, ne de ihtiyar; ne padişah tanıdılar, ne nizam; ne merhamet bildiler ne insaf… Halk açlıktan sokaklarda pösteki kemirirken onlar konaklarında bülbül beyni yediler, kuş sütü içtiler… Anamıza sövdüler. Babamızı dövdüler; tırnaklarımızı söktüler; hülasa bacağından yakalayıp bu devleti yerden yere vurdular, paçavraya çevirdiler…
İşte milleti artık büsbütün öldürdüklerinden emin olsunlar; zira damarlarımızda bir damla kan, kollarımızda bir zerre kuvvet kalmış olsaydı yakalarından yapışır, öcümüzü alırdık… Halbuki kollarını sallaya sallaya, yüzümüze tüküre tüküre gittiler.
Aşk olsun! At da size yaraşır; meydan da… Bizde bu ölü kan, sizde o yaman surat bir gün olur yine gelirsiniz; eteklerinizi öptürüp ciğerlerimizi söktürürsünüz. Biz size: ”Kırk katır mı kırk satır mı?”diye sormadık; yarın siz bize:
-Ölümlerden ölüm beğen!
Demek artık hakkınızdır. Layıkımız olan paşalar! Topumuzun başını bir kılıçta çıkarmadan nereye?...


Refik Halid Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma'dan: Efendiler Nereye? 4 (Osmanlıca Okuma Metinleri)



30
Açılır besmelesiz her sabah dükkanımız
Cellat Başı Kara Ali Pirimiz üstadımız
Levhası başınızın evcine asıp palalarla, sopalarla, işe giriştiniz, sürülerle insanları dağ başlarına götürüp satırlardan geçirdiniz, babaları, evladları yoktan yere harcayarak Anadolu içerisinde dul kadından, yoksul yetimden başkasını bırakmadınız. Ne oluyordunuz? Bu kanlı iş güzarlıklar, bu canavar akını, bu fitne ve fesat siyaseti ne fayda vericekti? Ne kazanacaktık? Dünyayı mı alacaktık, Mısır’a sultan mı olacak, Hind’e şah mı gidecektik?
Sizin sadrazamlıkla, ser-askerlikle, nazırlıkla gözleriniz doymamıştı, a padişah hevesliler… Şam’da, Halep’te az daha namınızı hutbe okutup isminizi sikke gösterecektiniz… Yiğitlik sizde, kahramanlık sizde, avurt zavurt sizde, çaka, tavır, hepsi sizdeydi… Şimdi böyle sinsi sansar gibi tavandan tavana nereye?...
Evet, nereye gidiyorlar? Mahalle kahvesinden bir adımda sadarete, meyhane peykesinde bir basışta nezarete, tulumbacı koğuşundan bir hamlede vilayete eren bu türediler nereye gidiyorlar? Kendileri kürklere büründüler, milletin derisini soydular.. Kasalarına altın doldurdular, bizim cebimize kağıt tıkdılar; halk seril sefil cami avlularında yatarken çiftlikler aldılar,

Refik Halid Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma'dan: Efendiler Nereye? 3 (Osmanlıca Okuma Metinleri)




29
“Musalli”leri kahraman bilip namlarına heykel dikecektik, “sakallı”ları can verip mevkileri geçirecektik…
“as!” denince sıra sıra dar ağaçlar kurulur, ”yak!” denince alev alev meşaleler tutuşturulur, “bas!” denince tabur tabur jandarmalar üşüşürdü… Elinizde zindan anahtarları, belinizde idam ipleri, sırtınızda dar ağaçları vilayet vilayet dolaştınız; Ali’ye çattınız, Veli’yi bastınız, Ahmed‘i kastınız, Mehmed’i kavurdunuz, beş senedir her tarafta kargalara insan leşinden öbek öbek ziyafetler çektiniz; ak babaları çoluk çocuk ölüsüyle besleyip kartalları artık adam etinden tiksindirdiniz…
Muhalif mi? Al aşağı… muharrir mi? Vur başını… Türk mü? Sür ölüme?. Rum mu ? iste parasını.. Ermeni mi? Kes kafasını… Arap mı? Çek ipe… Kadın mı? Gönder eve… Haydut mu? Buyurun köşeye… Külhan beyi mi? Gelsin yanıma… Yahudi mi? Sor fikrini… Gelen kimseye at sopayı.. Paraları koy cebine… İşte sizin programınız bu!
Hani kara közde (Kanlı Nigar) oyunu vardır, “Vurun kızlar kol demirini!” derler de kapılar kapanır, avına üşüşüp anadan doğma soyarak misafiri çırıl çıplak dışarı fırlatır. İşte siz böyle yaptınız, boğazları kapatıp içeride keyfinize gideni işlediniz; kimimizi soydunuz kimimizi vurdunuz.

Refik Halid Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma'dan: Efendiler Nereye? 2 (Osmanlıca Okuma Metinleri)







28
Dul annelerin haylaz çocukları vardır; sandıkları kırarlar, paraları çalarlar, bohçaları aşırıp Yahudi’ye satarlar ve sonra korkup sokak sokak kaçarlar… Galiba foyanız ortaya çıktı, yakanız ele geçecek, ziyankar evlatlar nereye?
Vurdular, kırdılar, yakdılar, yıkdılar; asdılar, kesdiler; kasdılar, kavurdular; nihayet leşimizi meydanlara sererek yılan gibi kaçtılar; memlekete düşmanları sokarak üstümüzden aştılar…
Eli sopalı, beli palalı, gözü kanlı paşalar damdan dama nereye?
O zamanlar kalemler kırık, gözler yumuk, boyunlar eyili, ağızlar kilitliydi.”gel!” diyordunuz, halk karnını yerde sürüyerek ezile bezile konuşuyor, ayaklarınızın altına sokulup tir tir titriyordu.”git!” diyordunuz, kapıya kendini dar atıyor, merdivenleri dörder dörder atlayarak canını güç kurtarıyordu. Siz nazır değildiniz, dere beyliği yaptınız… Siz amir olmadınız, sergerdelik ettiniz… Siz valilik yapmadınız, ases başılık ettiniz … Efelere taş çıkardınız; zorbalara parmak ısırttırdınız; Çakıcıya rahmet okuttunuz , Kabakçıyı gölgede bıraktınız… Biraz daha geçseydi evliya diye “Patrona”lara türbe kurup başlarında kandil yakacaktık.

Refik Halid Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma'dan: Efendiler Nereye? 1 (Osmanlıca Okuma Metinleri)





Efendiler Nereye…
Ziyafet bitti, fakat ağzınızı silmeden, elinizi yıkamadan, bir de acı kahvemizi içmeden efendiler nereye?...
Yaz başlangıcında sırtı karnına yapışmış, sarı, sıska, cansız bir takım tahtakuruları çıkar, iğne gibi vücudumuza batarlar, derimizi haşlarlar, kanımızı emerler, sonra sabaha karşı etli canlı, iri yarı şuraya, buraya kaçarlar.. Galiba şafak attı, güneş doğuyor; tahtakuruları nereye?
Ücra dağ başlarında gözleri ateşli, dişleri keskin, tüyleri dimdik aç kurtlar vardır. Köpeksiz sürülere dalarlar, koyunları kaparlar, etrafa kan, kemik saçıp mideleri dolu inlerine koşarlar.. Galiba çoban göründü, köpekler havlıyor tok kurtlar nereye?
Kedisiz evlerde fareler vardır; kilerlere girerler, dolapları delerler, şunu, bunu kemirip, sağa sola koşuşup baş köşede gezerler, bir pıtırtı olunca deliklere girerler… Galiba koku aldınız, kedi geliyor; koca fareler nereye?



Refik Halid Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma Osmanlı Türkçesi / Osmanlıca Eserin Okunuşu 9 (Osmanlıca Okuma Metinleri)


-12-
çıkardı... Bakalım bundan sonra kimin kafasına denk yazacaklar,
kimin arabasına binüb ne türküsü çağıracaklar...
Sakın aldanma, inanma, kanma... Yalan dolan makaraları
yine sağılmaya başlanacak, yine elimizdekiler kapılub deve yapılacak;
toklar çekilüb birazda açlar yalanacak... Bu işin künhü
budur! Polis zan ideceksin, harami çıkacak; nimet
diye gideceksin, tuzak çkacak; melek görünecek,
şeytan çıkacak...Gözünü açmazsan yine yumurtalar cılk 
çıkacak!
Hülâsa artık her sakallıyı baban sanma, her lâfa kulak asma,
kabadayılığa yekûn tut, efeliğe kapılma... Bu benim sana baş
nasihatim:
Gözünü aç, ayan tetik at, yine aldanma, inanma, kanma!..


Sayfa tek resim halinde:


Refik Halid Karay Sakın Aldanma İnanma Kanma Osmanlı Türkçesi / Osmanlıca Eserin Okunuşu 8 (Osmanlıca Okuma Metinleri)



yoktur diyenler Karuna döndü, Harun bildiklerimiz Haccacı geçti!
Artık kuru lâfa aldanma, sahte işe inanma, şuna, buna
kanma... Kürk giydireceğiz derler, pöstekini çalarlar; taç
koyacağız derler, külâhını kaparlar; dost görünürler, ciğerini
yakarlar; gömleğini aşırub hasırlara sararlar, «haydi,
yürü!» diyüb öne katarlar, sonra birer birer savuşup
ateşe seni atarlar... Ayanı da böyle, Meb'usu da, maazallah...
Harp açılır, elde şak şak, hokkabaz yamağı gibi:
«Pek güzel efendim, öyledir efendim, münasiptir efendim» ;sulh
görünür, kır kahvecisi gibi: «Ağam, buyurun!»; ittihat
hükumeti gelir, hemen hamam natırı gibi: «Sümbülümsün sen benim,
ben seninim sen benim!» mânisini okur; muhalifler geçer: «Cepkenim
dalda kaldı, gözlerim yolda kaldı!» türküsünü çağırır!
Bugün Alman meddahıdır: On para ver söylet, yirmi para
ver sustur... Yarın İngiliz dostudur, birayı bırakır,
viskiye dadanır. Böyle kararsız, mesleksiz ricali alda rafa
koy! Matbuat dört senedir vezir gönlü eğlendirmek içün
mahsus terbiye olmuş bir usta papağan gibi hoşa gidecek
üç cümle tutturdu idi: Yaşasın muharebe, aferin Hindenburg,
zaferi nihaî!.. Şimdide öyle, yine üç cümle: Yaşasın
musalâha, aferin Vilson, sulh-ü münferid... Zaten gazeteciler
makbule geçsin diye kendi kafalarını yan tarafa bırakmışlar, paşamızın
başını takınmışlardı; her başmakale sanki Enver Paşanın başından

Sayfa tek resim halinde:


Âşık Ruhsatî Koşmasında İsim ve Sıfat Tamlamaları Tahlili

Sıfat Tamlaması deli gönül Tamlayan: deli (Niteleme Sıfatı) Tamlanan: gönül (İsim) ...