Tekerlemeler (Annem gelince / Sıçan gibi kaçar)

Anonim Halk Edebiyatı ürünlerinden tekerlemelerde sosyolojiden psikolojiye her konuya rastlamak mümkündür.  Hayattan izler taşıyan, diyaloglar içeren, mizahi, anlamsız olabilen tekerlemeler, çocukların arzularından siyasi olaylara kadar her şeyi anlatabilir. İşte onlardan bir demet:

Renkli anlatımlı tekerlemeler:

Hediye,
Ekmek vermez kediye
Kedi gitti kadıya
Kadının kapısı kitli
Hediye'nin başı bitli

Okulu eve taşıyan tekerlemeler:

İsveç, Norveç, Danimarka
Türkiye'nin başşehri Ankara

Karışık ve sataşan tekerlemeler:

Ayşanım'ın tavukları
Kıt. kıt, kıt diyor
Arpa. saman istiyor
Arpa, saman yok
Kilimci'de çok
Kilimci kilim dokur
İçinde bülbül okur

O bülbül, benim olsa

İki kardeşim olsa
Biri ay, biri yıldız
Hop çikolata piyasa
Akşam yedim salata
Kız senin babayın adı
Keratadır. Kerata

Kızdıran tekerlemeler:

Kardeşim Acar
Dolapları açar
Yemekleri saçar
Annem gelince
Sıçan gibi kaçar

Kıskanan tekerlemeler:

Leylekler leylek lekirdek
Hani bana çekirdek
Çekirdeğin içi yok
Sarı kızın saçı yok

Öğüt, nasihat içeren tekerlemeler:

Ermini, menmini
Çok yeme peyniri
Peynir seni öldürür
Cehenneme döndürür

Kelimelerle oynayan tekerlemeler:

Biricik, ikicik,
Üçücük, dördücük,
Beşicik, altıcık,
Mavi boncuk
Sen gir, çık

Anlamsız anlamlı tekerlemeler:

O, mo
Kara do
Şimi, şimi, şimi do
Şaka maka
Eli zan do

Soran soran tekerlemeler:

Atlar gelir. şakır şakır
Benim babam neden fakir?
İlimon, ilimon
İlimondan gelirkene üç gemi gördüm
Biri ağa
Biri paşa
Ortancası Ahmet Paşa
Ahmet Paşa hasta
Çorbası tasta
Püskülü mavi
İnadına kavi

Mesaj içeren tekerlemeler:

Bir, iki, üçler
Yaşasın Türkler
Dört. beş altı
Polanya battı

Yedi, sekiz, dokuz
Alman d. . . .
On, onbir oniki
İtalya tilki
Onüç, ondört, onbeş
Amerika kardeş

Portre, tanımlama içeren tekerleme:

Emmimin oğlu Musacık
Elleri. kolları kısacık

Melodili tekerleme:

Kat kara viraransa,
Maki nus kutu, peraransa,
Eronovani, kutu perani. . .

Kaynak: Konya Çocuk Tekerlemeleri Ve Halk Edebiyatı-Seyit KÜÇÜKBEZİRCİ

Mani Örnekleri (Bu ne gurur genç dostum? / Seni de göreceğiz.)

Farklı Türlerde Mani Örnekleri

Yılları süreceğiz,
Bir ömre ereceğiz,
Bu ne gurur genç dostum?
Seni de göreceğiz.

***

Sürüne
Ben bir körpe kuzuyum
Al kat beni sürüne
Madem çoban değildin
Ardındaki sürü ne?
Beni yardan ayıran
Sürüm sürüm sürüne

***

Kuş oldum uçamadım,
Avcıdan kaçamadım,
Ne çabuk geçti bahar
Ben çiçek açamadım.

***

Fincandaki telveyim
İzin ver ki söyleyim
O yar benim olursa
Dünya malı neyleyim .

***

Altına bak altına
Takmış gerdan altına
Kırk senelik ömrümü
Serdim ayak altına

***

Arpa ektim biçemem
Yolum dardır geçemem
Yıldız kadar kız olsa
Yine senden geçemem.

***

İdamım duyan gelir,
Affedecek an gelir,
Saçın ile as beni
Belki bana can gelir.

***

Kar değil. ziyan gelir.
Ölürsem duyan gelir,
Benim ile mezara
Umarım sevdan gelir.

***

Oturup yazıyorsun,
Maniler düzüyorsun,
Cümle aşık çift gezer
Sen bensiz geziyorsun.

***

Ayrılık yazılsa da,

Aramız bozulsa da,
Kapından geçeceğim
Gururum ezilse de.

***

Sabah, akşam yokla gel,
Ta bağrımdan okla gel,
Çiçeklerim döküldü
Yaprağımı kokla gel. . .

***

Türküler söyler beni,
Çok üzer beyler beni,
Umutsuz günlerimde
Maniler eğler beni.

***

Kuleden
Ses geliyor kuleden
O göz, o kaş değilmi
Beni sana kul eden

***

"Su gelir bendi döver
Güver bostanım güver
Küçükken yetim kaldım
Her gelen beni döver. "

***

"Evleri var dam değil
Peceresi cam değil
Bugün ben yari gördüm
Ölürsem de gam değil."

***

Evinin önü çayır
Yanarım cayır cayır
Din iman yok mu sende?
Bir az da beni kayır.

***

Altına bak altına
Takmış gerdan altına
Kırk senelik ömrümü
Serdim ayak altına

***

Kaynak: Halk Edebiyatında Manilerimizin Yeri-Hüseyin YURDABAK