Tavlada sebayidü / sebayüdü ne demek?

ATV'de yayınlanan Kim Milyoner Olmak İster? adlı yarışmada yarışmacının elenmesine neden olan sebayidü ne demek? Yarışmacının göz yaşları içinde yarışmayı terk etmesine sebep olan sebayidüden önce tavlada kullanılan sayılara göz atmak gerekir:

Sayı	Farsça Sayı	Farsça Yazılışı	Farsça-Türkçe Telaffuzu	Yazıyla
0	٠	صفر	sefr	sıfır
1	۱	يك	yek	bir
2	۲	دو	Do-dü	iki
3	۳	سه	se	üç
4	۴	چهار	çahar-çehar-çar	dört
5	۵	پنج	panc-penc-penç	beş
6	۶	شش	şeş	altı
7	۷	هفت	haft-heft	yedi
8	۸	هشت	haşt-heşt	sekiz
9	۹	نه	Noh-nüh	dokuz
10	۱۰	ده	da-deh	on

Tavlada kullanılan sayıların orijinalleri Farsçadan alınmıştır ve ilk altı sayı kullanılır. Zarların geliş biçimleri ve ifade edilişleri şöyledir:

Zarlar	İfade edilişi
1-1	Hep-yek
2-2	Dü-bara (dü:iki bare:bare)
2-1	İki-bir
3-3	Dü-se
3-2	Se ba yi dü (Se: üç ba: ile yi:söyleyiş kolaylığı dü: iki
4-4	Dört-cehar/car
4-3	Cehar ü se
4-2	Cehar ü dü
4-1	cehar ü yek
5-5	Dü beş
5-4	Beş dört
5-3	Penc ü se
5-2	Penc ü dü
5-1	Penc ü yek
6-6	Dü şeş
6-5	Şeş beş
6-4	Şeş cehar
6-3	Şeş ü se
6-2	Şeş ü dü
6-1	Şeş ü yek

 Tablodan da anlaşılacağı üzere tavlada zarların geliş biçimleri Türkçe-Farsça karışık ifade edilmektedir. Bazen "ve" anlamındaki "ü" bağlacı da kullanılmaktadır. 

"Sebayidü" ifadesinde ise önce 3 üç sonra 2 gelişini ifade etmek için şöyle bir kurguyla karşılaşılmaktadır:

se: üç

ba: ile (ve anlamında)

yi: (Kaynaştırma harfi gibi düşünebilirsiniz.)

dü: iki

Başka dillerden Türkçeye geçen kelimeleri bilmek bazen hayat kurtarabilir. Bu yarışmada Farsçadan dilimize geçen kelimeler soruldu. Belki başka bir yarışmada Arapça, Yunanca, Rusça, Fransızcadan dilimize geçen kelimeler sorulabilir. Seyirci jokeriyle elenen yarışmacıya geçmiş olsun.

Elif-i Maksure (Kısa Elif) Elif-i Maksure Örnekleri, Okunuşları, Yazılışları (Osmanlıcadaki Arapça Unsurlar)

Elif-i Maksure (Kısa Elif- ی). Med harfleri elif, vav, ye’den (ا،و،ی) başka elif gibi uzatan ve elif gibi görev yapan ancak kelimenin sonunda ye (ی) şeklinde görülen eliftir:

Selma	سلمی		Şekva	شكوی
Kübra	كبری		Hatta	حتی
Leyla	لیلی		Kusva	قصوی
Tuba	طوبی		Mücteba	مجتبی
Büşra	بشری		Mürteza	مرتضی
Musa	موسی		Ma’na	معنی
İsa	عیسی		Fetva	فتوی
Mustafa	مصطفی		Vusta	وسطی
Yahya	یحیی		Ukba	عقبی
Takva	تقوی		A’lâ	اعلی

Elif-i maksure kelime sonunda olur. Fetha (üstün) ile harekeli harften sonra sakin olarak gelir. Sonunda kısa elif bulunan isimlere ism-i maksur denir. Kelimenin sonuna zaid olarak gelir. Kelimenin müennes (dişi) olduğunun alametidir.

Elif-i Maksure Örnekleri, Kelimelerin Yazılışları, Okunuşları ve Anlamları
Hazret-i Musa, vasiyet olunan mal, menfaat, Yahudilerin peygamberi, dört büyük kitaptan biri olan Tevrat’ın indirildiği peygamber. Hazret-i Yusuf soyundan, Hazret-i İsa’ya kadar şeriatı devam etmiş, yerini Yuşa peygambere devretmiş peygamber	Musa	موسی
Dört büyük peygamberden biri, Hazret-i İsa, Hıristiyanların peygamberi Hazret-i İsa	İsa	عیسی
Safvet’ten, güzide, istifa edilmiş, has ve seçilmiş, seçkin, arınmış, Hazret-i Peygamber’in bir ismi	Mustafa	مصطفی
Yükseklik, büyüklük, şeref, şan, bahşiş, ihsan ve nimetler, üst, üzere, üzeri, en üstün, en yüce, daha iyi, pek iyi İtalyanca kelime başına gelip usulünce, tarzınca anlamı katar: alaturka, alafranga	A’la, âlâ	اعلی
Pek aşağı, alçak, en alçak, pek az, pek cüzi, çok yakın, basit, küçük, alçak mı alçak	Edna	ادنی
Dava, teorem, mesele	Da’va	دعوی
Sair, diğer, başkar, gayr, son, sonra, ahiret	Uhra	اخری
Vefa’dan, yeter, yetişir, kafi derecede olan, yeteri kadar, tam, mükemmel	Müstevfa	مستوفی
Beğenilmiş, seçilmiş, ihtiyar olunmuş, makbul, rağbet gören, beğenilen, kendisinden razı olunan, razı olunmuş; Hazret-i Ali’nin lakabı	Murteza, mürteza, murtaza	مرتضی
Adı geçen, kendisine işaret edilen, evvelce ismi geçen, ima edilen, söz edilen, bahsedilen, anılan, adı geçen, önceden bahsedilen	Mumaileyh, mûmâileyh, mümaileyh, müma ileyh, muma ileyh	مومی الیه
Fazla olarak, kadar, bile dahi, hem de, üstelik, hem	Hatta	حتی
Hazret-i Yahya. Zekeriya Aleyhisselam’ın oğlu. Hazret-i İsa’dan önce Hazret-i Musa şeriatıyla amel etmiş, Kudüs’te Musa şeriatı üzere hareket etmediği gerekçesiyle şehit edilmiş peygamber.	Yahya	یحیی
Vikaye’den, Allah’tan korkup emirlere uymak, yasaklardan kaçınmak, bütün günahlardan kendini korumak, yasak ve haram olduğu şüphesi olanlardan kaçınmak, çekinmek; Allah’ın emir ve yasaklarına titizlikle uymak, günahlardan sakınmak,	Takva	تقوی
Daha iyi, birinci, en iyi olan, başta gelen, en uygun, daha iyi	Evla	اولی
Şikayet, sızlanma, acizliğini ve zayıflığını haber vermek,  su kabının ağzını açmak	Şekva	شكوی
Hediye, sakin olmak	Heda, hedâ	هدی
Son derecede bulunan, son, nihayet, son sınır, erişilecek en son nokta; Peygamberimizin devesinin adı	Kusva	قصوی
Müjde, sevinçli, hayırlı haberler, İncil’in bir ismi	Büşra	بشری
Seçilmiş, kıymetli, ihtiyar olunmuş, Resullah’ın Efendimizin sıfatlarından	Mücteba	مجتبی
Aleyhinde dava açılan, dava edilen	Müddea aleyh	مدعی علیه
Anlam, anlam, içyüz, akla yakın sebep, rüya, düş, öz, manalandırmak	Ma’na, mana	معنی
Bir hadise, konuyla ilgili işin ehli olanın İslam Şeriatı’nın o konudaki hükmünü haber vermesi, hüküm, malumat, bilgi	Fetva	فتوی
İlk, birinci	Ula, ûlâ	اولی
Orta, ortası, iç, orta parmak	Vusta	وسطی
Safil’den, daha alçak, adi, günah ve basit işlere mahsus, kılıksız-kıyafetsiz	Süfla	سفلی
Ahiret, öte, öbür dünya, baki olan, ceza, ahiret alemi	Ukba	عقبی

Osmanlıca Kıraat Kitabı – Ahmed Midhat – İstanbul – 1327

Elif-i Maksure ve Hemze’nin yazılışıyla ilgili çok detaylı bilgi için:

http://fasiharapca.com/elif-i-maksure-nedir/301862