Tezkireler etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Tezkireler etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Tökel: Birimizin kavramı diğerimizin yalanı, birimizin imgesi diğerimizin alayı, diğerinin terimi öbürünün ironisi olmaktan kurtulamıyor.


…Divan şiiri için kullanılan olumsuz yargılardan biri de bu edebiyatta eleştirinin olmamasıdır. Bizler sanki bütün tezkireleri inceledik, oradaki onlarca hatta yüzlerce eleştiri terimini bir bir gösterip irdeledik de böyle bir yargıya varıyoruz. Sıklıkla tekrarlanan bir cümle vardır: Felsefe kavramlarla, şiir imgelerle, bilim ise terimlerle yapılır/çözümlenir. Bunlar arasında geçişkenlikler olmasına rağmen genel geçer bir yargıdır bu.
Bu üçlü hakikatin basamaklarının daha ilk adımlarındayız. İster ideolojik inat, ister statik duruş, isterse bağnazlık diyelim kavramlarla da, imgelerle de, terimlerle de aramız hoş değil; birimizin kavramı diğerimizin yalanı, birimizin imgesi diğer mizin alayı, diğerinin terimi öbürünün ironisi olmaktan kurtulamıyor. İnsan değer vermedikçe nasıl değer üretecek? Herkesin birbirini değersizleştirme yarışına girdi­ği bir koşunun kazananı olur mu?...

3. Murat Dönemi ve Hayat Pahalılığı


Selim II. (1566-1574) oğlu Murat III. (1574-1595) döneminde karaborsacılar ve kötü niyetli kişiler yüzünden hayat pahalılığı artmış. Bugünle kıyaslayabilmek için de güzel bilgiler var aslında:



ZİKR-İ PÂDİŞÂH-I ÂLÎ-NEJÂD SULTÂN MURÂD HÂN İBN-İ SULTÂN SELÎM HÂN...


....bu kadar malla kanâ’at gelmeyüp müdebbirân-ı memâlik olanlar ticâret semtine sâlik olup taşradan İstanbula gelen zahîreyi ashâb-ı devlet ve erbâb-ı miknet alup der-mahzen itmekle ve kimini dahı mîrî içün alup behâları virilmemekle âlemi kaht u galâ bir mertebe ihâta vü istilâ eyledi ki lahmün (et) vakıyyesi on beş akçeye ve yagun vakıyyesi elli akçeye mum yagınun vakıyyesi otuz akçeye bir tavuk elli akçeye ve bir yumurda bir akçeye satılur oldı. Dûd-ı âh-ı mâzlûmân âsmâna peyveste olur. Lâkin eseri asla zâhir olmaz. Eşrât-ı sâ’at temâm-ı nümâyân olmışdur. Şimdengirü âlem-i salâh-pezîr olmakdan kat-ı ümîd idüp cemî fukarâya husûsıyla sulehâya lâzım olan bu cümleyi kazâ-yı Rabbânî vü belâ-yı âsmânî bilüp rızâ vü teslîm ile nefsini tavtîn ve hatırı teskîn eylemekdür... 

Mahzen ne demektir?
1. Çeşitli şeyleri korumak ve koymak için kullanılan yer altı deposu.
2. Yer altı, bodrum.
3. (mec.) Görünmeyen, bilin­meyen, herkesçe nüfuz edilemeyen kısım.


Kaynak: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55835,beyani-tezkiresipdf.pdf?0

18. Yüzyıl Tezkireleri



18. yüzyıl tezkirelerini sunu halinde görmek için tıklayınız.
Zaman şeridi (timeline) halinde görmek için tıklayınız.













Metin Hali:



18. Yüzyıl Tezkireleri
•◀︎
1710

Tezkire-i Mucib-Diyarbakırlı Mustafa Mucib
1710 yılına kadar yetişmiş 107 şairin biyografisi vardır. Riyazi Tezkiresi'ne zeyl olarak yazılmıştır. 4. Murad'ın biyografisiyle başlayan tezkirede, şairlerin ölüm tarihleri verilmiştir. Dili sadedir. İlgili şairlerin beyit ve gazellerine yer verilmiştir. Hasan Çelebi, Riyazi ve Rıza tezkirelerinde bulunmayan 11 şairin ismi tezkirede kayıtlıdır. Altun, Kudret, Tezkire-i Mucib (‹nceleme-Tenkidli Metin-Dizin-Sözlük), Ankara, 1997

•◀︎
1720

Safâyî Tezkiresi-Şair Mustafa Safâyî Efendi
Safâyî tarafından Rıza Tezkiresi'nin zeyli olarak 1720'de yazılan eserin tam adı Nuhbetü’l-âsâr min Fevâidi’l-ef'âr'dır. Eserde bir ön söz, 18 takriz, 493 şair biyografisi vardır. Baş taraftaki takrizleriyle diğer tezkirelerden ayrılır. Şairlerin adlarının üçüncü harfine kadar alfabetik olarak şairleri veren tezkire, süslü nesir üslubuyla ve hacmiyle dikkat çeker.Lale Devri şairlerini tanıtması yönüyle zengindir ve şairlerin edebi kişilikleri, şiirleri tezkirede yer alır.

•◀︎
1722

Salim Tezkiresi-Salim
Süslü nesir üslubuyla yazılan Salim Tezkiresi, bir giriş üç bölümden oluşur. Giriş sonrası dönemin padişahları 3. Ahmed ve 2. Mustafa'nın biyografilerini yer aldığı tezkirede, alfabetik olarak 426 şairin uzun biyografilerine yer verilmiştir. Safayi ve Şeyhi'nin Vekayiu'l-fuzela'sının etkileri olan tezkireye Ramiz ve Fatin zeyl yazmıştır.

•◀︎
1727

Nuhbetü’l-âsâr li-Zeyli Zübdeti’l-eş’âr-Bursalı Beliğ
1727'de Kafzade Faizi'nin Zübdetü'l-eş'ar tezkiresinin zeyli olarak Bursalı Beliğ tarafından yazılmıştır. Şair biyografilerinden ziyade örnek metinleriyle öne çıkan tezkire, önce Necîb mahlaslı 3. Ahmed'in, sonra diğer 413 şairin tanıtımına yer vermiştir.

•◀︎
1784

Adab-ı Zurefa Tezkiresi-Ramiz
•◀︎
1790

Tezkire-i Şuara-Silahdarzade Mehmed Emin
Tezkire-i Şuara, Silahdarzade Mehmed Emin tarafından 1790'da Beliğ Tezkiresi'nin zeyli olarak yazılmıştır. 1751-1790 arası 127 şairin kısa tanıtımı ve çok sayıda ürüne yer veren tezkirede, bazı şairlerin sadece adları, ölüm tarihleri bulunmaktadır. Çok şiire yer vermesi yönüyle antoloji niteliğindedir.

•◀︎
1791

Nuhbetü’l-âsâr fi-Fevâ’idi’l-eş’âr-Mustafa Safvet
MustafaSafvet’in Nuhbetü’l-âsâr fi-Fevâ’idi’l-eş’âr’ıdır. Tezkire, Safâyî Tezkiresi’ndenseçilmiş olan 326 şairin biyografilerinin kısaltılarak verilmesiyle hazırlanmıştır.

•◀︎
1796

Tezkire-i Şu'ara-yı Mevleviyye-Esrar Dede
Mevlana'dan 1796'ya kadar yetişmiş yalnızca Mevlevî şairlere yer vermesiyle farklıdır ve önemlidir. Tezkirede, 212 şairin biyografisinin bulunur.

•◀︎
1797

Mir'at-ı Şi'r-Enderunlu Akif Bey
Tezkirede Enderun'da yetişen 24 şair yer almıştır.



Tezkirelerle ilgili kendini sınamak isterseniz işte linki:



Âşık Ruhsatî Koşmasında İsim ve Sıfat Tamlamaları Tahlili

Sıfat Tamlaması deli gönül Tamlayan: deli (Niteleme Sıfatı) Tamlanan: gönül (İsim) ...