Osmanlıca Fıkralar

Doktor bu akşam yine asabi duruyorsun nen var?

- Zengin hastalarımdan üçünü gaib (kayıp) ettim.

- Öldüler mi?

- Hayır canım, üçü de iyi oldu.

- Yahu karının ne suçu vradı ki boşadın. Bal gibi kadın idi.

-Evet ama, arıları çok idi.

Fıkralar Bilgi adlı Osmanlıca dergiden alınmıştır.

Osmanlıca rakı reklamı metni ve latinize hali

Edirne Milli Gazete Sayı 27 Sayfa 4 2 Ocak 1928 Osmanlıca Arda rakısı reklamı ve okunuşu

Arda rakısı

Edirnede kullandığınız

içkilerin en nefisidir.

Çünkü; 

halis anasondan mamüldür.

Kaynak:
https://www.osmanlicagazeteler.org/Oku.php?il=Edirne&GazeteID=EdirneMilliGazete&Sayi=27&Sayfa=4

Osmanlıca bir ilan metni, latinize hali ve günümüz Türkçesiyle...

Aşağıda 1865'te Tuna gazetesinde yayınlanmış bir ilan vardır. İlanın Osmanlı Türkçesiyle yazılmış hali, Osmanlıca metnin latinize hali ve günümüz Türkçesiyle metnin anlamı aşağıda:

Metin:

Latinize:

İlanat

Mekâtib ve meâbidde kıraât olunacak Türkçe 

ve Bulgarca kütüb ve resâil ve sâirenin bilcümle 

basmahânelerde muayyen olan fiyatına göre sâhibine 

ve tüccârına malı her kaç guruşa çıkar ise ondan 

yüzde on guruş noksanıyla vilâyet matbaasında 

tab'ı mukarrer olduğundan o makûle kütüb ve resâil-i 

makbûle tab' ve temsîl etdirmek isteyenlerin matbaa-i 

mezkûreye mürâca'at eylemesi i'lân olunur.

Günümüz Türkçesiyle:

İlanlar

Mektep ve mabetlerde okunacak Türkçe ve Bulgarca kitaplar, risaleler ve sairenin bütün basmahanelerde belirlenmiş olan fiyatına göre sahibine ve tüccarına malı kaç kuruşa hesaplanırsa ondan yüzde on kuruş eksiğiyle valilik matbaasında basılması kararlaştırıldığından bu tip makbul kitaplar ve risalelerin basılması ve temsil ettirilmesini isteyenlerin ismi geçen matbaaya müracaat etmeleri ilan olunur.

Kaynak:

https://www.osmanlicagazeteler.org/Oku.php?il=Balkanlar&GazeteID=Tuna(Ruscuk)&Sayi=2&Sayfa=2

Atasözü: Parasını aziz eden kendisini zelil eder.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (1357 nolu atasözü) Osmanlıca Atasözleri

Parasını aziz eden kendisini zelil eder.

Atasözü: Bir kötünün yedi mahalleye zararı vardır.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (1195 nolu atasözü) Osmanlıca Atasözleri

Bir kötünün yedi mahalleye zararı vardır.

Atasözü: Pehlivan kılık kıyafet ile olmaz.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (1380 nolu atasözü) Osmanlıca Atasözleri

Pehlivan, kılık kıyafet ile olmaz.

Atasözü: Paşa döküntüsü gibi geriden gelir.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (1367 nolu atasözü) Osmanlıca Atasözleri

Paşa döküntüsü gibi geriden gelir.

Sarayda-konakta-yalıda uşak, seyis, aşçı gibi görevlerde bulunanların övünme, diğer insanlara hava atmasını anlatmak için kullanılır. Kendini değil de ait olduğu yeri, kişiyi referans alarak övünme, başkasının sırtından kendine paye çıkarma durumu. Hoş, insanın kendini övmesi, kendince övünmesi ayrı bir itibar kaybı.

Atasözü: Pırlanta kara taştan çıkar.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (1397 nolu atasözü) Osmanlıca Atasözleri

Pırlanta kara taştan çıkar.

Atasözü: Çirkefe taş atma üstüne sıçrar.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (1598 nolu atasözü) Osmanlıca Atasözleri

Çirkefe taş atma üstüne sıçrar.

Atasözü: Hayvan ölür semeri kalır; insan ölür eseri kalır.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (1720 nolu atasözü)

Hayvan ölür semeri kalır; insan ölür eseri kalır.

Atasözü: Yüzüne tükürseler yağmur yağıyor sanır.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (3997 nolu atasözü)

Yüzüne tükürseler yağmur yağıyor sanır.

Atasözü: Yükünü yüklemeden eşeğine “Dah!”der.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (4004 nolu atasözü)

Atasözü: Yükünü yüklemeden eşeğine “Dah!”der.

Atasözü: Eşeğe gücü yetmez semerini döğer/döver.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (430 nolu atasözü)

Eşeğe gücü yetmez semerini döğer/döver.

Sülasi Mücerret Mastar Testi (Osmanlı Türkçesi / Osmanlıca)

Sülasi Mücerret Mastar Testi (Osmanlı Türkçesi / Osmanlıca)

5 bölüm 50 soru 500 puanlık test için tıklayınız.


Diğer Osmanlıca testleri için tıklayınız.

Atasözü: Eşek yüklü olunca anırmaz

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (434 nolu atasözü)

Eşek yüklü olunca anırmaz

Atasözü: Eşeğin kuyruğu gibi ne uzar, ne kısalır.

İbrahim Şinasi Efendi'nin Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı kitabından (326 nolu atasözü)

Eşeğin kuyruğu gibi ne uzar, ne kısalır.

Osmanlıca Öğreniyorum 3: Kolay Osmanlıca Öğrenme Yöntemleri ve Teknikleri (Örnekler ve Metinlerle Osmanlı Türkçesi ve Grameri

Üçüncü Kural

Üçüncü okutucu harf Vav ( ونو)  u, ü, o, ö seslerinden birini karşılayabilir. Hangisinin doğru olduğunu metin içinde geçtiği yere göre bilebiliriz. Şu örneğin bir metinde geçtiğini düşünelim:

Eğer bu cümle “… uçtu.” şeklinde bir kurguya sahipse verilen bölümü “kuş” olarak okumalıyız. Türkçede “köş” ve “küş” şeklinde kelime olmadığı için ö ve ü seslerini bu örnekte elenebilir. Ama bu kelime aynı zamanda “koş” şeklinde okunabilir ve bu yanlış değildir.

Aşağıdaki örneklerde "vav okutucusu"nun o, ö, u, ü sesleriyle kullanımlarına örnekler verilmiştir:

Sıra sizde:

Birinci sayfaya dönmek için tıklayınız.

İkinci sayfa için tıklayınız.

Cevaplar: kök/gök, çöp, çöl/çul, göz/köz/güz, söz/süz.

Osmanlıca Öğreniyorum 2: Kolay Osmanlıca Öğrenme Yöntemleri ve Teknikleri (Örnekler ve Metinlerle Osmanlı Türkçesi ve Grameri

Birinci sayfaya dönmek için tıklayınız.

İkinci Kural

İlk derste ilk okutucu harf Elif-a ile ilgili örnekler verilmişti. Bu derste ikinci okutucu harf Ye ile ilgili örneklere bakalım: (ı,i: ییی) Lütfen harfin başta, ortada ve sonda aldığı şekillere (Kendinden önce gelen harfle birleşen ancak kendinden sonra gelen harfle birleşmeyen harfler: (  ا، د، ذ، ر، ز، ژ، ه) sonra gelen harfler ve hem ı, hem i sesini karşıladığına dikkat ediniz:

Sıra sizde. Aşağıdaki örnekleri verilen alfabedeki seslerden hareketle okuyunuz.

Üçüncü sayfa için tıklayınız.

Birinci sayfaya dönmek için tıklayınız.
Cevaplar: dik, kış, dil, tip, çil.

Osmanlıca Öğreniyorum: Kolay Osmanlıca Öğrenme Yöntemleri ve Teknikleri (Örnekler ve Metinlerle Osmanlı Türkçesi ve Grameri

 Osmanlı Türkçesi gramerini öğrenmek, Osmanlıca metinleri okumak sanıldığı kadar zor mudur? Kesinlikle değildir. Harflerin/işaretlerin seslerini tanıyan birisi için Osmanlıca’nın mantığını anlamak 5-10 dakikadır. Bunun için kolay Osmanlıca öğrenme yöntemlerini bilmek, Osmanlıca öğrenme tekniklerine göz atmak yeterlidir.

Osmalıca öğreniyorum diyen birisi ilk olarak Arapça ve Farsçadan kelime, yapı ve unsurların Türkçeye geçtiğini ama dedelerinin hiçbir zaman Arapça konuşmadığını, dolayısıyla Osmanlıca’nın Türkçeden başka bir dil olmadığını bilmelidir. Kısaca, şu an kullanılan Türkçe, Osmanlıcanın devamıdır.

Örnekler ve metinlerle pratik ve kolay bir biçimde Osmanlıca konu anlatımı ve okumaya geçmeden önce birkaç konuyu açıklamak gerekir:

Osmanlı Türkçesi, Türkçenin hangi dönemine aittir?

Türkçeyi Doğu, Batı ve Kuzey olmak üzere kabaca üç lehçeye ayırabiliriz. Ana Türkçeden doğrudan ayrılan veya tam olarak ne zaman ayrıldıkları kestirilemeyen Kuzey Türkçesi (Altay, Tuva, Hakas, Yakut), Batı Türkçesi (Göktürk, Oğuz, Anadolu, Osmanlı, Azerbaycan, Türkmen, Gagavuz, Türkiye) ve Doğu Türkçesi (Göktürk-Uygur, Karahanlı, Harezm-Kıpçak, Çağatay, Özbek, Kırım, Kırgız, Kazan) şeklinde detaylandırılabilir. Batı lehçesinin bir kolu olan Osmanlı Türkçesi yazıya geçirilirken Arap orijinli Fars ve Türk takviyeli bir alfabe kullanılmıştır.

Osmanlı Türkçesi’ne ne olmuştur?

Osmanlı Türkçesi ifadesi daha çok Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan (14. Yüzyıl) Türkiye Cumhuryeti’nin kuruluşuna (20. Yüzyıl) kadar olan süreyi anlatmak için kullanılır. Bugün konuşulan Türkiye Türkçesi, Osmanlı Türkçesi’nin mirası ve devamıdır. 1928’deki alfabe değişikliği, öncesinde yazılan metinlerin günümüze taşınmasında aksaklığa neden olmuştur.

Osmanlı Alfabesinin özellikleri nelerdir?

Osmanlı Türkçesi alfabesi 28 harfli Arap alfabesine dayanır. İranlıların bu alfabeye ekledikleri (p, ç ve j) sesleriyle Türkçeye mahsus (n), İranlılara mahsus (g) sesiyle lam+elif harflerinin birleşmesinden oluşan lamelif harflerinin Türkler tarafından eklenmesiyle oluşmuş bir alfabedir.

Harfleri sağdan sola yazılır ve harflerin başta, ortada ve sonda şekilleri farklı olabilir. Türkçede bulunan ünlü harfleri karşılamak için aynı zamanda sessiz bir harfi de karşılayan işaretler/harfler kullanılır.

Osmanlı Türkçesi zor mudur?

Osmanlı Türkçesi, farklı şekillerde okunmaya müsait sesler dışında basit bir bulmacayı çözmek gibidir. Harfler ve karşıladıkları sesler:

Osmanlı Türkçesi öğrenmede birinci kural: Türkçe kelimelerde ünlüler genelde okutucu harflerle gösterilir.

Türkçede yer alan ünlü harfler (a, e, ı, i, u, ü, o, ö), Osmanlı Türkçesinde genelde okutucu harflerle gösterilir:

Okutucu harfler
a	ا	Elif okutucusu
o,ö,u,ü	و	Vav okutucusu
ı,i	ییی	Ye okutucusu
e, a	هه ه	He okutucusu

Metni okumak için harflerin ses karşılıklarını ve Elif okutucusunun sesini sağdan sola yazmak, soldan sağa doğru okumak yeterlidir. “Dal” kelimesinde yer alan “a” ünlüsünü göstermek için Elif okutucusu kullanılır:

Sıra sizde:

Cevaplar: dağ, taş, çam, baş, yaş.

İkinci ders için tıklayınız.